वॉशिंग्टन: जवळपास महिनाभरापासून अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक चर्चेत आहे. प्रत्यक्ष मतमोजणीनंतर आज राज्यांचे प्रतिनिधी असलेले इलेक्टोरल कॉलेज आज नव्या राष्ट्राध्यक्षाच्या उमेदवारासाठी थेट मतदान करणार आहेत. डेमोक्रॅटीक पक्षाचे उमेदवार जो बायडन यांच्या बाजूने ३०० हून अधिक इलेक्टोरल मते असल्याचे म्हटले जात आहे. तर, ट्रम्प यांनी आपला पराभव अद्यापही मान्य केला नाही. इलेक्टोरल कॉलेजच्या मतदानाता पराभव झाल्यास व्हाइट हाउस सोडून जाऊ असे ट्रम्प यांनी म्हटले होते. त्यामुळे इलेक्टोरल कॉलेजच्या मतदानाकडे अनेकांचे लक्ष लागले आहे. राष्ट्राध्यक्षपदी निवडून येण्यासाठी २७० इलेक्टोरल मतांची आवश्यकता आहे. इलेक्टोरल कॉलेज म्हणजे काय? अमेरिकेत इलेक्टोरल कॉलेज राष्ट्राध्यक्षांची निवड करतात. अमेरिकेच्या निवडणुकीत ज्या उमेदवाराला बहुमत मिळेल तोच विजयी होईल, याची खात्री नसते. राष्ट्राध्यक्षपदाचे उमेदवार आपल्या बाजूने जिंकण्याचा प्रयत्न करतात. इलेक्टोरल कॉलेजची संख्या ही प्रत्येक राज्याच्या लोकसंख्येनुसार ठरवण्यात आली आहे. इलेक्टोरल कॉलेजची एकूण संख्या ५३८ असते. या निवडणुकीत विजयी होण्यासाठी उमेदवाराला २७० अथवा अधिक मते मिळवावी लागतात. म्हणेच ज्यावेळी नागरीक मतदान करतात त्यावेळी ते आपल्या राज्याचा प्रतिनिधी निवडतात. थेट राष्ट्राध्यक्षपदाच्या उमेदवाराला मतदान करत नाहीत. तर, लोकांनी निवडून दिलेले प्रतिनिधी राष्ट्राध्यक्षाची निवड करतात. वाचा: राष्ट्राध्यक्ष आणि उपराष्ट्रपतींची निवड निवडून आलेले इलेक्टोरल कॉलेज राष्ट्राध्यक्ष आणि उपराष्ट्रपतीपदांसाठी मतदान करतील. हे मतदान राज्यांच्या विधीमंडळाच्या ठिकाणी अथवा प्रशासनाने निश्चित केलेल्या ठिकाणी पार पडणार. हे मतदानदेखील मतपत्रिकेवर पार पडणार आहे. सध्याच्या कलानुसार जो बायडन यांना ३०६ मते तर, ट्रम्प यांना २३२ मते मिळण्याचा अंदाज आहे. जवळपास ३२ राज्यांमधील नियमांनुसार, ज्या पक्षाच्या उमेदवाराला पॉप्युलर मते मिळाली आहेत, त्याच उमेदवाराला इलेक्टोरल कॉलेज मतदान करतात. वाचा: पण असे होते का? काही वेळेस इलेक्टोरल कॉलेज आपल्या पक्षाच्या भूमिकेविरोधात जाऊन मतदान करू शकतात. त्यांना 'faithless electors' म्हटले जाते. याआधी २०१६ मध्ये सात इलेक्टोरल मतदारांनी आपल्या पक्षाच्या भूमिकेविरोधात जाऊन मतदान केले होते. अमेरिकेच्या संसदीय इतिहासातील ही सर्वाधिक 'faithless electors'संख्या असल्याचे म्हटले जाते. 'faithless electors' मुळे निवडणुकीचा निकाल आतापर्यंतच्या इतिहासात बदलला गेला नाही. त्यामुळे इलेक्टोरल कॉलेजचे मतदान ही केवळ औपाचारिकता आहे. मात्र, यंदा डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपला पराभव अमान्य केला आहे. त्या पार्श्वभूमीवर इलेक्टोरल कॉलेजच्या मतदानाकडे सगळ्यांचे लक्ष लागले आहे. वाचा: मतमोजणी कशी होते, निकाल कधी? इलेक्टोरल कॉलेज यांनी मतदान केले आहे, हे प्रमाणित करण्यासाठी त्यांना सहा 'सर्टिफिकेट्स ऑफ द वोट्स' वर स्वाक्षरी करावी लागते. राज्यांच्या राज्यपालांकडून ही मते संबंधित अधिकाऱ्यांकडे पाठवली जातात. त्यातील महत्त्वाची प्रत सिनेटचे अध्यक्ष असलेले उपराष्ट्रपती माइक पेंस यांच्याकडे पाठवली जाते. त्यानंतर अधिकृतपणे मतांची मोजणी केली जाईल. दोन प्रत इलेक्टोरल कॉलेजच्या राज्यांच्या सचिवाकडे पाठवली जाते. तर दोन प्रत अमेरिकेच्या अर्काइव्ह विभागाकडे, एक प्रत फेडरल न्यायाधीशाकडे पाठवली जाते. अमेरिकन संसदेच्या दोन्ही सभागृहाच्या संयुक्त बैठकीत मतमोजणी अधिकृतपणेजाहीर केली जाते.
