-
गरीब राज्य : दरडोई उत्पन्न, बहुआयामी दारिद्र्य (MPI), शिक्षण-आरोग्य निर्देशांक इत्यादींच्या आधारे पाहिल्यास बिहार हे राज्य सर्वसाधारणपणे सर्वात गरीब मानले जाते.
-
दरडोई उत्पन्न : बिहारचे प्रतिव्यक्ती उत्पन्न देशातील सर्व राज्यांमध्ये सर्वात कमी आहे. राज्याच्या एकूण लोकसंख्येच्या तुलनेत आर्थिक उत्पादन (GSDP) कमी असल्याने प्रति व्यक्ती उत्पन्न कमी राहते. यामुळे कुटुंबांचे सरासरी मासिक उत्पन्न मर्यादित असते.
-
बहुआयामी दारिद्र्य : बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांकानुसार (MPI) शिक्षण, आरोग्य आणि जीवनमान या तिन्ही क्षेत्रांत अनेक कुटुंबे वंचित आहेत. ग्रामीण भागात अपुऱ्या निवासव्यवस्था, स्वच्छता आणि पोषणाच्या समस्या अधिक आहेत.
-
अर्थव्यवस्थेची रचना : राज्याची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने कृषीप्रधान आहे. औद्योगिकीकरण आणि मोठ्या प्रमाणातील उत्पादन उद्योग तुलनेने कमी आहेत. पूरस्थिती (विशेषतः कोसी नदी परिसरात) आणि नैसर्गिक आपत्तीमुळे शेतीवर परिणाम होतो.
-
बेरोजगारी आणि स्थलांतर : स्थानिक रोजगाराच्या मर्यादित संधींमुळे मोठ्या प्रमाणावर कामगार महाराष्ट्र, दिल्ली, पंजाब, गुजरात यांसारख्या राज्यांत स्थलांतर करतात. असंघटित क्षेत्रातील कामांवर अवलंबित्व जास्त आहे.
